Btw-verhoging op groen voorlopig geschrapt, maar zorgen over 3.000 banen blijven |
|
|
|
|
 |
| 390 sec |
Sector tijdelijk opgelucht over kabinetsbesluit, maar vreest dat hogere btw later alsnog terugkomt en vergroening onder druk zet
Het kabinet heeft de geplande btw-verhoging op bloemen, planten, bomen en bloembollen voorlopig geschrapt. Daarmee is een verhoging van 9 naar 21 procent in 2028 van de baan. Toch is de discussie nog niet voorbij. Onderzoek laat zien dat de maatregel de sierteeltsector tot 830 miljoen euro omzet en bijna 3.000 voltijdbanen kan kosten. Ook de vergroening van steden en dorpen kan erdoor worden geraakt. Brancheorganisaties, gemeenten en ondernemers hopen daarom dat het kabinet definitief afziet van de verhoging.
 |
Op dinsdag 3 november maakte minister van Financiën Eelco Heinen bekend dat de btw-verhoging uit het Belastingplan 2027 wordt gehaald. De maatregel zou op zijn vroegst op 1 januari 2028 ingaan. Na gesprekken met onder meer BBB besloot het kabinet de verhoging voorlopig te schrappen. De besluitvorming wordt doorgeschoven naar het Belastingplan 2028. Daarmee is de dreiging voorlopig weggenomen, maar blijft onzeker of een volgend kabinet de maatregel opnieuw op tafel legt.
De zorgen vanuit de groene sector zijn daarmee niet verdwenen. Volgens onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) zou de btw-verhoging maximaal 213 miljoen euro opleveren, tegenover een eerder begrote opbrengst van 328 miljoen euro. Het kabinet ging later uit van 305 miljoen euro. Berekeningen van onderzoeksbureau Decisio wijzen op een mogelijk omzetverlies van 674 tot 830 miljoen euro in de hele sierteeltketen. Daarnaast zouden 2.280 tot 2.820 voltijdbanen kunnen verdwijnen. De gevolgen zouden niet alleen kwekers en handelaren raken, maar ook kunnen doorwerken bij bijvoorbeeld hoveniers, groenvoorzieners en hun klanten.
|
|
De btw-verhoging zou volgens onderzoek aanzienlijk minder opleveren dan eerder begroot
| |
|
Groene ambities, hogere prijzen
Voor gemeenten speelt meer dan alleen de mogelijke economische schade. Zij staan voor de opgave om steden en dorpen beter bestand te maken tegen hitte, droogte en hevige regenval. Bomen, struiken, vaste planten en ander groen spelen daarbij een belangrijke rol. Tegelijkertijd vraagt de Europese Natuurherstelverordening om behoud en uitbreiding van stedelijk groen en boomkroonbedekking.
Juist daarom riep het kabinetsplan veel vragen op. Groen zou duurder worden, terwijl gemeenten inwoners stimuleren om meer bomen en planten aan te schaffen. Dat zou gevolgen kunnen hebben voor de inrichting van woonwijken, de aanleg van groene tuinen en het verbinden van particuliere tuinen met het openbaar groen. De burgemeesters van Alphen aan den Rijn, Aalsmeer, Westland, Horst aan de Maas, Katwijk, Nieuwkoop, Lansingerland, Peel en Maas en Venlo stuurden daarom gezamenlijk een brief aan de staatssecretaris van Financiën en de Tweede Kamer. Ze vroegen om het lage btw-tarief te behouden.
Wat zou dit betekenen voor de openbare ruimte?
Bij de aanleg van openbaar groen ligt de situatie financieel anders dan bij particuliere tuinen. Gemeenten kunnen de btw op hun uitgaven voor openbaar groen onder voorwaarden terugvragen via het Btw-compensatiefonds. Een hogere btw hoeft daardoor niet rechtstreeks tot hogere netto aanlegkosten te leiden. Het kabinet wees hier ook op als argument dat de maatregel gemeentelijke vergroening niet direct duurder zou maken.
Toch zouden de gevolgen voor de groene inrichting van steden en dorpen verder kunnen reiken. Gemeenten zijn voor een klimaatbestendige leefomgeving niet alleen afhankelijk van hun eigen plantsoenen, parken en straatbomen. Ook particuliere tuinen, bedrijfsterreinen en andere stukken groen buiten gemeentelijk eigendom tellen mee. Juist daar kunnen gemeenten minder rechtstreeks sturen. Een versteende voortuin blijft bijvoorbeeld een bron van warmte, ook als de gemeente de straat ervoor vergroent. En een groene straat ontstaat niet alleen door gemeentelijke bomen, maar ook door hagen, gevelgroen en beplanting in aangrenzende tuinen. Wanneer inwoners minder groen aanschaffen vanwege hogere prijzen, kan dat de gezamenlijke vergroeningsopgave bemoeilijken.
|
|
Gemeenten kunnen de btw op openbaar groen vaak compenseren, maar hebben minder grip op de vergroening van particuliere grond
| |
|
Hoeveel blijft er over van de vergroensubsidie?
Om inwoners te stimuleren hun tuinen te vergroenen, bieden veel gemeenten subsidies aan. Denk aan een vergoeding voor het verwijderen van tegels of het aanleggen van beplanting. Maar als bomen en planten door een toekomstige btw-verhoging duurder worden, neemt de koopkracht van zo'n subsidie af. Graszodenkopen.nl onderzocht wat de btw-verhoging zou betekenen voor de kosten van tuinbeplanting. Bij een border van 45 vierkante meter zouden de extra kosten volgens de berekeningen oplopen van 69 tot 178 euro, wanneer de verhoging volledig wordt doorberekend.
Dat zou een aanzienlijk deel van gemeentelijke vergroensubsidies opslokken. In Eindhoven bedraagt de onderzochte subsidie 5 euro per vierkante meter. Bij 45 vierkante meter is dat 225 euro. De extra btw zou daarmee ongeveer 30 tot 79 procent van de subsidie tenietdoen. In Rotterdam, waar in het onderzochte voorbeeld 10 euro per vierkante meter wordt vergoed, gaat het om 15 tot 40 procent. Het gaat om rekenvoorbeelden op basis van subsidieregelingen uit 2026. Gemeenten zouden bij een btw-verhoging mogelijk minder vergroening bereiken met hetzelfde subsidiebedrag. Willen zij inwoners dezelfde hoeveelheid groen laten aanschaffen, dan kan een hogere bijdrage nodig zijn.
 | | Marcel Lageman |
|
|
'Je bereikt precies het tegenovergestelde'
Marcel Lageman van Graszodenkopen.nl ziet vooral een tegenstrijdigheid in het oorspronkelijke kabinetsplan. Zijn bedrijf besloot de gevolgen van de btw-verhoging te onderzoeken omdat het in de praktijk merkt dat gemeentelijke vergroeningsacties juist beginnen aan te slaan. 'Het duurde even voordat dat tegelwippen echt op gang kwam, maar dit jaar merkten we dat mensen er steeds vaker gebruik van maakten. Klanten vroegen bijvoorbeeld of we de factuur nog een keer konden sturen, omdat ze die nodig hadden om subsidie aan te vragen. Voor sommige mensen telt iedere euro.'
Volgens Lageman is het verschil tussen snijbloemen en blijvend groen daarbij belangrijk. 'Bij snijbloemen kun je misschien nog zeggen dat het een luxeproduct is. Maar graszoden, bomen en tuinplanten zijn blijvend groen. Daar hebben niet alleen de eigenaren, maar ook de mensen in de omgeving profijt van.' Hij wijst erop dat een groene tuin bijdraagt aan de uitstraling en leefbaarheid van een hele buurt. 'Wij houden natuurlijk van gras, maar als iedereen alleen maar een grasveldje heeft, wordt het er niet mooier op. Juist die combinatie met hagen, bomen en andere beplanting maakt een wijk groen. Daar profiteert iedereen van, net als van het openbaar groen.'
Onzekerheid raakt de meerjarenplanning
Voor kwekers en leveranciers speelt nog een ander probleem: de onzekerheid over de toekomstige vraag. Hoewel de btw-verhoging voorlopig is geschrapt, weten bedrijven niet of het plan later terugkomt. Ondertussen moeten zij wel jaren vooruitplannen. 'Een hovenier kan de btw in principe terugvragen, maar uiteindelijk betaalt de particuliere klant de hogere prijs', legt Lageman uit. 'En als daardoor minder wordt gekocht, merken wij dat ook. Je kunt de productie van graszoden of bomen niet zomaar van de ene op de andere maand aanpassen. Daar moet je veel verder voor vooruitkijken.' Volgens hem kunnen ook gemeentelijke vergroeningsplannen onder druk komen te staan. 'Gemeenten maken plannen en begrotingen voor meerdere jaren. Als de kosten ineens hoger uitvallen, kan het zijn dat projecten niet meer rond te rekenen zijn. Dan gaat er misschien een heel plan niet door, of wordt er uiteindelijk veel minder groen aangeplant.'
Daarbij gaat het niet alleen om gemeentelijke aanlegprojecten, maar ook om plannen waarin gemeenten, bewoners en andere grondeigenaren samen investeren. Denk aan de vergroening van woonwijken, bedrijventerreinen of versteende buurten. Als een deel van de deelnemers afhaakt vanwege hogere kosten, kan dat gevolgen hebben voor het totale project.
Groen wordt toch al duurder
Daar komt bij dat leveranciers al te maken hebben met stijgende kosten. Lageman noemt de transportkosten als voorbeeld. 'Bij ons lagen de transportprijzen dit jaar op een bepaald moment meer dan 30 procent hoger dan het jaar daarvoor. Daar kwamen onder meer hogere dieselkosten en kilometerheffingen bij. Niet alles kun je als ondernemer zelf opvangen. Als daar straks ook nog een forse btw-verhoging bovenop komt, wordt groen opnieuw duurder.'
Hij vreest bovendien dat Nederlandse ondernemers bij een eventuele btw-verhoging klanten kunnen verliezen aan leveranciers over de grens. In Duitsland geldt voor vergelijkbare producten een btw-tarief van 7 procent. 'Als wij straks naar 21 procent gaan, wordt het verschil wel heel groot. Je moet niet willen dat mensen daardoor hun planten steeds vaker in het buitenland gaan kopen.'
 | | Joris van Tol |
|
|
'Groen is geen luxe, maar een noodzaak'
Ook bij vasteplantenkweker Griffioen Wassenaar klonk kritiek op het kabinetsplan. Naar aanleiding van de eerdere berichtgeving over het protest van de negen gemeenten reageerde Joris van Tol: 'Met de doelstellingen van de Europese Natuurherstelverordening staan we voor een flinke vergroeningsopgave. De voorgenomen btw-verhoging op tuinplanten helpt daar niet bij. Juist nu moeten we het aanplanten van groen stimuleren en toegankelijk houden, in plaats van het duurder te maken. Meer groen is immers geen luxe, maar een noodzaak.'
|
|
Meer groen is geen luxe, maar een noodzaak - Joris van Tol, Griffioen Wassenaar
| |
|
'Geen beter, maar heter Nederland'
De bezwaren tegen de btw-verhoging werden breed gedragen binnen de groene sector. Elf organisaties, waaronder LTO Nederland, Royal FloraHolland, Glastuinbouw Nederland, Tuinbranche Nederland en Koninklijke VHG, plaatsten eind oktober een paginagrote advertentie in De Telegraaf. Daarin verwezen ze naar het regeerakkoord 'Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland'. Volgens de organisaties zou het kabinet met deze btw-verhoging niet bouwen aan een beter, maar aan een heter Nederland. Ze wezen op de rol van groen bij het beperken van hittestress, het opvangen van regenwater en het verbeteren van de leefomgeving.
Het kabinet verdedigde de maatregel onder meer met het argument dat het lage btw-tarief geen gerichte en doelmatige manier is om vergroening te stimuleren. Volgens het kabinet kunnen gemeenten daarvoor beter gerichte subsidies inzetten. De betrokken gemeenten en brancheorganisaties wezen er juist op dat die subsidies minder effect kunnen hebben wanneer de aanschaf van groen duurder wordt.
 | | Marc Van Rosmalen |
|
|
Sector positief, maar nog ongerust
Op 3 november, dezelfde dag dat het kabinet bekendmaakte de btw-verhoging te schrappen, voerde de groene sector actie bij de Tweede Kamer in Den Haag. Koninklijke VHG en andere brancheorganisaties deelden gezamenlijk vergeet-mij-nietjes uit aan Kamerleden en bewindspersonen. Daarmee wilden zij de politiek herinneren aan haar eigen groene ambities en het belang van betaalbaar groen.
Koninklijke VHG reageert positief op het besluit, maar hoopt vooral dat de maatregel definitief verdwijnt. VHG-directeur Marc Van Rosmalen zegt: 'Wij blijven ons inzetten voor het behoud van het huidige btw-tarief. Nederland vergroenen en tegelijkertijd groen duurder maken, gaat niet samen. Met het veranderende klimaat hebben we juist meer groen nodig. Bomen, struiken en planten zorgen voor verkoeling, helpen water vast te houden en dragen bij aan de biodiversiteit. Bij sierteelt denken mensen misschien vooral aan snijbloemen, maar een btw-verhoging raakt ook de bomen en planten waarmee particulieren hun tuin vergroenen. Die maak je daarmee duurder, terwijl we mensen juist moeten stimuleren om te vergroenen. Betaalbaar groen is nodig om de groene ambities van Nederland waar te maken. Daarom moet deze btw-verhoging definitief van tafel.'
Ook Tuinbranche Nederland is positief over het besluit, maar houdt rekening met een nieuwe discussie over de btw in 2027. Directeur Frank van der Heide spreekt daarom van 'uitstel in plaats van afstel'.
Voorlopig van tafel, discussie blijft
Met het besluit van 3 november blijft het btw-tarief op bloemen, planten, bomen en bloembollen voorlopig 9 procent. De verhoging maakt geen deel meer uit van het Belastingplan 2027 en gaat volgens de huidige plannen niet in op 1 januari 2028. Of het kabinet de maatregel later opnieuw voorstelt, moet blijken bij de voorbereiding van het Belastingplan 2028.
Daarmee zijn de berekende economische gevolgen en de zorgen over vergroening voorlopig hypothetisch, maar niet achterhaald. De discussie raakt immers aan een bredere vraag: hoe stimuleer je inwoners om hun tuin te vergroenen, zonder de aanschaf van bomen en planten duurder te maken? Lageman verwoordde die tegenstelling eerder als volgt: 'Aan de ene kant geef je subsidies om mensen te stimuleren hun tuin groener te maken. Aan de andere kant maak je diezelfde vergroening duurder. Dan ben je vooral geld aan het rondpompen. En de vraag is of je uiteindelijk wel bereikt wat je wilt.'
| Wageningen University and... | |
| Gemeente Alphen aan den R... | |
| Gemeente Horst aan de Maa... | |
| |
| LOGIN
met je e-mailadres om te reageren.
|
|
|
| Er zijn nog geen reacties. |
|
